jQuery Nedir ?
Bu sorunun cevabı için önce sırasıyla Javascript ve AJAX terimlerini kısa ve öz biçimde tanımlamak gerekmektedir.

Javascript:
Bir web tasarımcı ya da web programcı kullanmasa bile Javascript programlama dilini mutlaka duymuştur. Javascript; Netscape firması tarafından geliştirilmiş ve temel olarak C# programlama dilinden oluşmuş olup web sayfalarında etkileşimli ve dinamik sayfalar hazırlanmasına olanak sağlayan bir dildir. Javascript ile HTML kodlarına müdahale edebilir, form alanlarınızı eş zamanlı kontrol ettirebilir ve hatta matematik işlemleri yaptırabilirsiniz.

AJAX:
AJAX ise geçmişi çok uzaklara dayanmayan yeni bir teknolojidir .Açılımı "Asynchronous JavaScript and XML" dir. En yaygın kullanım alanı, sayfayı yeniden yüklemeye gerek kalmaksızın, sayfada görünür değişiklikler yapmaktır. İnteraktif web uygulamaları yaratmak için ideal bir dil olup, BT uzmanları AJAX' ın HTML ve XML' den sonra en yenilikçi internet yazılımı olduğunu, Web 2.0 sonlandırıp Web 3.0' ın kapısını araladığını öne sürmüşlerdir. Kullanımı oldukça zor olan XMLHttpRequest kullanılarak birden fazla bağımsız işlem yapılabilir. Telaffuzu konusunda bir çok kişi ayrıcalığa düşmüştür. Bir kesim "Ayaks" deyip Hollanda'da da ki efsane takımı anımsatırken bir diğer kesim ise "Ey-ceks" olarak okumuştur. Bu okumada genel bir uzlaşma sağlanamasa da ortak kanaat "Ajaks" olarak telaffuz edilmesidir. AJAX' ın kısaca artı ve eksilerine göz atmak gerekirse;

Web sayfaları daha hızlı yüklenir, sayfa yüklenme sürecinde ziyaretçiye "yükleniyor" ibaresi ile aydınlatılması sağlanabilir.

Sayfaları yeniden yüklemeye gerek kalmaz. Bu sayede band genişliğini israf etmeden kullanır.

Web 2.0 ve yeni yaygınlaşan Web 3.0 için vazgeçilmez olmuştur.

Google gibi arama motorlarının indeksleme yapması açısından kullanışlı değildir.


Bir web sayfasında tamamen AJAX kullanmak arama motorlarında reytinginizi mutlaka düşürecektir. Bu sebepten dolayı kısmen bu dili kullanmanızda fayda görüyorum.

Bu iki tanımlamayı yaptıktan sonra jQuery hakkında ufakta olsa kafanızda ipucu belirdiğini hisseder gibiyim.

İnternette belli programlama dillerine yönelik bir çok kütüphane (framework ya da library) bulunmaktadır. Bu programcıklar o dilleri hem öğrenim hem de kullanım bakımından oldukça zaman kazandıran paketlerdir. PHP için PEAR ve CodeIgniter biçilmiş bir kaftandır. AJAX içinse bildiğim belli başlı tutulan framework'ler jQuery, Prototype, Dojo, Xajax ve Mootools' dur. Ancak bunların arasında en göze çarpıcı ve kullanımı bir o kadar basit olan bu derste ele almış olduğumuz jQuery'dir.

Sonuç itibarıyla jQuery için; programcılar tarafından en çok tercih edilen, kısa sürede öğrenilebilen, sitesinde barındırdığı yüzlerce eklentiyle zenginleştirilebilen, aynı zamanda efekt kütüphanesi olarakta kullanılabilen bir Javascript ve AJAX framework'üdür diyebiliriz.

jQuery kime hitap ediyor ve kimler kullanıyor ?
jQuery web programcılarının daha hızlı uygulamalar geliştirmelerinde çok büyük etkisi bulunmaktadır. Bizatihi kullanmış olduğum bu framework ile tecrübeler yaklaşık bir yıldır tecrübeler edindim. Önceki projelerimin bitiş süresiyle kıyasladığımda çok yüksek bir yüzde oranıyla aradaki zaman farkını hissettim.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ] bağlantısından jQuery' nin ne kadar geniş bir kullanıcı kitlesi olduğunu görebilirsiniz.

jQuery nasıl kullanırım?
Kullanımı gayet basittir. Öncelikle yapmanız gereken şey bu framework'ü sitesine girip indirmek olacaktır. Sıkıştırılmış ve sıkıştırılmamış olarak iki farklı seçenekle indirmeniz mümkündür. "Benim jQuery' nin çekirdek dosyasının kaynak kodları ile hiçbir işim olmaz" diyorsanız sıkıştırılmış versiyonu öneriyorum. Bu sayede web sitenizdeki band genişliğinden 50kb boyutunda tasarruf etmiş olursunuz.

[Link Görmek ve Forumumuzdan Yararlanmak İçin Üye Olmasınız. ]
adresinden minified yani sıkıştırılmış js dosyasını indirip web sayfanıza tanıtma işlemini aşağıdaki kodla yapıyorsunuz.

<script type="text/javascript" src="jquery-1.3.min.js"></script>
Not: Dosya ismi değişmiş ise src kısmından ayarlama yapmalısınız !

jQuery artık kullanıma hazır. Bu kütüphane sayesinde CSS kodlarına müdahale edip sayfalarınıza efektler uygulayabilir, formlarınızı kontrol ettirebilir, formlarınızı AJAX özelliği ile gönderebilir ve gelen sonucu sayfaya anında yansıtabilir, görsel yönden çekici XHTML siteler yapabilir ve aklınıza gelmeyen inanamayacağınız şeyler yapabilirsiniz.

Gelecek sayılarda daha derine inerek detaylandırmayı düşündüğüm jQuery'nin çalışma mantığı hakkında da birkaç şey söylemeden edemeyeceğim.

<div id="sanalkurs"></div>
Örnek vermek olursak, ismini daha önceden "sanalkurs" olarak belirlediğim bir div etiketini jQuery ile yakalamak istiyoruz varsayalım. Gayet kolay bir kullanım ile sayfa içinde geçen bu div etiketini seçici özelliğini kullanarak anında yakalıyoruz.

$('#sanalkurs')
Aynı şekilde class özniteliğini kullanarakta işlem yapabiliriz.
<div class="sanalkurs"></div>

$('.sanalkurs') ya da $('div.sanalkurs')
Sayfamızdaki tüm div etiketini yakalamak istiyorsak;
$('div')olarak kullanabiliriz.

Bunun yanı sıra sanalkurs olarak belirlenmiş div etiketinin yavaşça ortadan kaybolmasını istiyorsak ;
$('div#sanalkurs').fadeOut('slow');
Yukarıdaki işlemleri yaparken tek dikkat edeceğiniz nokta Javascript'e komutların jQuery'ye ait olduğunu göstermektir. Bu sorunu da şu şekilde aşıyoruz.

<script type="text/javascript">$(function() { // yukarıdaki tüm işlemler bu alana yapılacaktır.$('div#sanalkurs').fadeIn('slow');$(' .sanalkurs').html('Merhaba Dünya');});</script>

Burada #sanalkurs div etiketinin efektli şekilde (fadeIn) yavaşça görünür hale gelmesini sağlayıp içine "Merhaba Dünya" mesajını vermiş olduk.

Not: #sanalkurs div etiketi CSS' te varsayılan olarak display: none olarak tanımlanmış olmalı ki fadeIn ile görünür hale gelmesini sağlayalım.

Sonuç:
jQuery kendi başarısı bir yana bir çok programcının beyninde şimşekler çakmasına sebep olan, görüldüğünde merak uyandırıcı bir dil olup ve hevesle başına oturulup "Acaba neler yapabilirim?" sorusunun ardından azim sonucunda bir şeyler yapmaya başlayınca "Hay Allah razı olsun şunu programlayan ecnebiden !" dedirten bir framework'tür.

Adobe Flash yazılımından alışkın olduğumuz fadeIn ve fadeOut komutlarını burada da görüyoruz. Bu iki efekt gibi slide, animate, show ve daha bir çok komutlar bulunmaktadır.

Web tasarımını bu derece eğlenceli yapan jQuery' yi oluşturanlara ancak şapka çıkartılır.

Yazının diğer serisinde görüşmek ümidiyle...

________________